ΕΘΝΟΣ  |  ΗΜΕΡΗΣΙΑ  |  LIFE  |  SENTRAGOAL  |  WOMENONLY  |  ELLE | ΣΙΝΕΜΑ  |  CAR&DRIVER  |  SPORTY  |  HOMME  |  COOKBOOK  |  TRAVELBOOK
FORUM
ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΠΟΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΛΕΝΕ

Δημοφιλέστρα άρθρα στο «Forum»

Σταυρός προτίμησης

22.11.2016
Από τον Γιάννη Φιλίππου

Στο τεύχος Νοεμβρίου της ιταλικής έκδοσης του περιοδικού Rolling Stone φιγουράρει στο εξώφυλλο ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι. Εχει ελαφρώς παιγνιώδες ύφος και επιμένει οι ελιές στο πρόσωπό του να μην περάσουν photoshop. Λέει ότι αισθάνεται περισσότερο ποπ παρά ροκ και ότι οι Ιταλοί πρέπει να ψηφίσουν «ΝΑΙ» στο επερχόμενο δημοψήφισμα. Η φωτογράφιση γίνεται έναν μήνα μετά τον σεισμό στο Αματρίτσε, το τεύχος βγαίνει και μία εβδομάδα μετά έρχονται νέοι σεισμοί στη Νόρτσα. Κι όμως, δεν τον κατασπάραξαν… Βλέπετε οι γείτονες μπορεί να έχουν μια εκ γενετής έφεση στην bella figura –και στη sprezzatura, που λέει και μια ψυχή–, αλλά με τον κανιβαλισμό δεν τα πάνε καλά. Προτιμούν τα μακαρόνια.

Ομως, «το γάρ πολύ της θλίψεως γεννά παραφροσύνη», όπως έγραφε στα 1768 ο χρονικογράφος Καισάριος Δαπόντες –προφανέστατα ιταλικής καταγωγής, επίσης. Διάφορες γραφίδες πανηγυρίζουν για την επανάσταση της μεσαίας τάξης ενάντια στα κελεύσματα της παγκοσμιοποίησης. Η Οξφόρδη ανακηρύσσει λέξη της χρονιάς τη «μετα-αλήθεια» (post-truth), την επίκληση στο θυμικό στη γλώσσα της λαϊκίστικης αληθοφάνειας, που σάρωσε για λογαριασμό του Τραμπ και του Brexit. Ιστορικά, πάντως, η μεσαία τάξη, όποτε ζορίζεται –οικονομικά κατά βάση– προβαίνει σε διάφορα απονενοημένα. Στις γερμανικές εκλογές του 1933, για παράδειγμα, έβγαλε πρώτο κόμμα το NSDAP του Αδόλφου, με 43%.

Η διαδρομή τού επιπλέον, από την αξία έως την υπεραξία. Αυτό που ατυχώς μερικές φορές ονομάζουμε «φιλότιμο», ενώ είναι υπερβάλλων ζήλος και πλεονάζων επαγγελματισμός.

Να, κάτι τέτοια κάνουν πιο ψύχραιμες φωνές να λένε ότι μετά το τέλος των μεγάλων ιδεολογιών, καλό είναι να επικεντρωθούμε στις «μικρές ιδέες». Οπως η εξαιρετική Γαλλίς οικονομολόγος του MIT, Esther Duflo, η οποία κάποια στιγμή θα χτυπήσει την πόρτα των Nobel –και οι Σουηδοί θα της ανοίξουν: «Με την κρίση του 2008 επισημοποιήθηκε το τέλος κάθε μεγάλης ιδεολογίας, μαρξισμού, καπιταλισμού και κάθε -ισμού, καθώς ήταν ανεφάρμοστες στην ουσία τους και δυσλειτουργικές στην πράξη. Η εποχή μας προτάσσει μικρές ιδέες, επιτυχώς εφαρμοσμένες και πιθανή αναγωγή τους σε μεγαλύτερες κλίμακες». Η ίδια για να εξετάσει στην πράξη τα μικροοικονομικά της μοντέλα κατεβαίνει από την έδρα της και πηγαίνει έως την Κένυα για τα πειράματά της. Εκεί εξετάζει, για παράδειγμα, σε δύο διαφορετικές ομάδες πληθυσμών αν έχουν καλύτερα αποτελέσματα για την καταπολέμηση της ελονοσίας οι δωρεάν κουνουπιέρες ή οι κουνουπιέρες σε πολύ χαμηλή τιμή «δεδομένου ότι από τη στιγμή που οι άνθρωποι θα τις αγοράσουν, θα τις χρησιμοποιήσουν κιόλας. Εδώ και δεκαετίες, βλέπετε, η δωρεάν ανθρωπιστική βοήθεια στην Αφρική αυξάνεται σε διψήφια ποσοστά επί τοις εκατό. Το ΑΕΠ της Αφρικής όμως όχι».

Είναι, φυσικά, και θέμα οπτικής. Κάπως έτσι πηγαίνει και με το +. Σε αυτό το τεύχος, όμως, η οπτική είναι ξεκάθαρη. Το συν. Η διαδρομή τού επιπλέον, από την αξία έως την υπεραξία. Αυτό που ατυχώς μερικές φορές ονομάζουμε «φιλότιμο», ενώ είναι υπερβάλλων ζήλος και πλεονάζων επαγγελματισμός. Ολοι με κάποιο τρόπο, κάποια στιγμή έχουμε γίνει αποδέκτες του «κάτι παραπάνω» –έστω και χωρίς να το γνωρίζουμε. Λίγο πολύ γι’ αυτό υπάρχουμε ακόμη. Οπως ακριβώς το είχε πει και το πραγματικό καμάρι του Πειραιά, ο Γιάννης Τσαρούχης: «Η Ελλάδα επιβιώνει χάρη στις εξαιρέσεις». Που κουβαλούν τον σταυρό και για τους υπόλοιπους. Συνήθως, χωρίς να το κάνουν θέμα.

Βέβαια, ένας σταυρός μπορεί να σε βάλει και σε μπελάδες. Οπως αστοιχείωτους ανθρώπους στο παρελθόν, όταν στο τέλος ενός χαρτιού σχημάτιζαν έναν σταυρό αντί υπογραφής, χωρίς να γνωρίζουν τι είναι αυτό για το οποίο δεσμεύονται. Σε μπελάδες μπαίνει χάριν ενός άλλου σταυρού και όποια κυβέρνηση προσπαθήσει να ανακινήσει το αρτινό γεφύρι της αστικής μας δημοκρατίας, τον διαχωρισμό Κράτους-Εκκλησίας. Ομοίως και με τον σταυρό προτίμησης στις εκλογές, ο οποίος ευθύνεται, λένε, για τα θεμέλια του αυθαίρετου, πελατειακού μας κράτους. Σταυρός ο οποίος μπαίνει στα αριστερά του ονόματος του κάθε υποψηφίου. Πράγμα που, περιέργως πώς, δεν γνώριζε πιστός φίλος του περιοδικού και βάζοντας τον σταυρό του δεξιά, χρόνια τώρα, στις εκλογικές αναμετρήσεις, μπορεί σήμερα να επαίρεται ότι παρέμεινε αμέτοχος στην όλη παθογένεια –καθότι η ψήφος του ανακηρυσσόταν μετά πολλών επαίνων άκυρη. Και στον οποίο θα μας επιτρέψετε να αφιερώσουμε αυτές τις γραμμές. Με τον σωστό τον τρόπο.

Δημοσιεύτηκε στο HOMME, τεύχος 122 – Δεκέμβριος 2016