ΕΘΝΟΣ  |  ΗΜΕΡΗΣΙΑ  |  LIFE  |  SENTRAGOAL  |  WOMENONLY  |  ELLE | ΣΙΝΕΜΑ  |  CAR&DRIVER  |  SPORTY  |  HOMME  |  COOKBOOK  |  TRAVELBOOK

Home > Newspaper > Art

ART

Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ: ΑΦΕΣΗ ΑΜΑΡΤΙΩΝ

17.4.2017

Η βασική θεμελίωση της Εξομολόγησης εντοπίζεται στο 16ο κεφάλαιο του Κατά Ματθαίον, όπου ο Κύριος λέει στον Πέτρο (στ. 19), «...ὃ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὃ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς». Ήτοι, ό,τι συγχωρήσεις στη Γη (συμβολικά μαζί με εσένα και κάθε επίσκοπος - ιερέας) θα θεωρείται συχωρεμένο και στον ουρανό. Αντίστοιχο χωρίο υπάρχει στο 20ό κεφάλαιο του Κατά Ιωάννην, «ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται» (στ. 23), ενώ σπερματικές εικόνες του Μυστηρίου ανευρίσκονται και στην Π.Δ.

Αρχικά, ο ενθουσιασμός που έφερε η νέα θρησκεία και η οργάνωση της ζωής σε μικρές εκκλησιαστικές κοινότητες κατέστησε την εξομολόγηση δημόσιο ζήτημα. Τα μεγέθη ευνοούσαν τη συλλογική διαχείριση των σφαλμάτων και τόνωναν το «μαζί», την ώρα που οι πιστοί εκμυστηρεύονταν φωναχτά και συντετριμμένοι τις αμαρτίες τους και ελάμβαναν «καμπάνες» στο κεφάλι από τους επισκόπους και τους πρεσβυτέρους. Χρειάστηκαν να περάσουν 250 χρόνια περίπου, έως ότου η εξομολόγηση να μετατραπεί σε μυστική και να αφορά μόνο τον πιστό και τον εξομολόγο του –αποκρυσταλλώνεται μετά το 350 μ.Χ. Οι αιτίες ήταν δύο: η ραγδαία αύξηση του ποίμνιου και οι ποινικώς κολάσιμες αμαρτίες: Φονιάδες, ληστές αλλά και μοιχαλίδες κινδύνευαν να θανατωθούν από την Πολιτεία σε περίπτωση που το βαρύτατο αμάρτημά τους γινόταν δημοσίως γνωστό. Ωστόσο, οι εν δήμω ομολογίες επιζούν ακόμη σε διάφορες προτεσταντικές παραφυάδες.

Είναι εκείνη η στιγμή που ανεβαίνει στη σκηνή ο κατηχούμενος και απαριθμεί μυστικά, ψέματα και αμαρτίες, όπως κάνει λ.χ. ως άλλος νεοφώτιστος ο προβοκάτορας Σάσα Μπάρον Κοέν σε μια σκηνή ανθολογίας του Borat.  Πάντως, εξομολόγηση χωρίς μετάνοια δεν υφίσταται, όπως δεν υφίσταται και σωτηρία χωρίς μετάνοια. Μολονότι η ουσία του Μυστηρίου της συγχώρεσης προϋποθέτει μεταστροφή καρδιάς και νου, η φιλοσοφία αυτή έχει υποχωρήσει έναντι μιας λογιστικής προσέγγισης της αμαρτίας, που δεν το είχε σε τίποτα, κάποτε, να εκδίδει ακόμη και συγχωροχάρτια έναντι αμοιβής. Το πνεύμα αυτό υπάρχει στα επιτίμια των Παπικών (δηλαδή στις τιμωρίες), σε αντίθεση με την Ορθόδοξη Εκκλησία, όπου τα επιτίμια είναι θέμα πνευματικού –άρα δεν είναι σταθερά– και θεωρούνται η θεραπευτική αγωγή του γιατρού για να σώσει τον άρρωστο και όχι για να ικανοποιηθεί η θεία δικαιοσύνη με μερικές εκατοντάδες ημερήσιες γονυκλισίες, που όπως και να το κάνουμε, δεν αρκούν για να νήψουν τα ανομήματα.

La confessione
Ο πίνακας (φωτ. άνω) του Giuseppe Molteni (1800 - 1867) απεικονίζει την Εξομολόγηση ως μέρος της ιταλικής καθημερινότητας, εντούτοις πάντα μέσω κιγκλιδώματος κατά το ρωμαιοκαθολικό πρότυπο, ώστε και να διατηρείται η απόσταση μεταξύ ιερέα - πιστού, αλλά και να μην προσωποποιούνται οι ποινές: δεν θα τη γλιτώσεις με μικρότερο επιτίμιο επειδή είσαι όμορφη.
Η Εξομολόγηση: Άφεση αμαρτιών
Κείμενο: Χαράλαμπος Νικόπουλος

Η βασική θεμελίωση της Εξομολόγησης εντοπίζεται στο 16ο κεφάλαιο του Κατά Ματθαίον, όπου ο Κύριος λέει στον Πέτρο (στ. 19), «...ὃ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὃ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς». Ήτοι, ό,τι συγχωρήσεις στη Γη (συμβολικά μαζί με εσένα και κάθε επίσκοπος - ιερέας) θα θεωρείται συχωρεμένο και στον ουρανό. Αντίστοιχο χωρίο υπάρχει στο 20ό κεφάλαιο του Κατά Ιωάννην, «ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται» (στ. 23), ενώ σπερματικές εικόνες του Μυστηρίου ανευρίσκονται και στην Π.Δ.

Αρχικά, ο ενθουσιασμός που έφερε η νέα θρησκεία και η οργάνωση της ζωής σε μικρές εκκλησιαστικές κοινότητες κατέστησε την εξομολόγηση δημόσιο ζήτημα. Τα μεγέθη ευνοούσαν τη συλλογική διαχείριση των σφαλμάτων και τόνωναν το «μαζί», την ώρα που οι πιστοί εκμυστηρεύονταν φωναχτά και συντετριμμένοι τις αμαρτίες τους και ελάμβαναν «καμπάνες» στο κεφάλι από τους επισκόπους και τους πρεσβυτέρους. Χρειάστηκαν να περάσουν 250 χρόνια περίπου, έως ότου η εξομολόγηση να μετατραπεί σε μυστική και να αφορά μόνο τον πιστό και τον εξομολόγο του –αποκρυσταλλώνεται μετά το 350 μ.Χ. Οι αιτίες ήταν δύο: η ραγδαία αύξηση του ποίμνιου και οι ποινικώς κολάσιμες αμαρτίες: Φονιάδες, ληστές αλλά και μοιχαλίδες κινδύνευαν να θανατωθούν από την Πολιτεία σε περίπτωση που το βαρύτατο αμάρτημά τους γινόταν δημοσίως γνωστό. Ωστόσο, οι εν δήμω ομολογίες επιζούν ακόμη σε διάφορες προτεσταντικές παραφυάδες.

Είναι εκείνη η στιγμή που ανεβαίνει στη σκηνή ο κατηχούμενος και απαριθμεί μυστικά, ψέματα και αμαρτίες, όπως κάνει λ.χ. ως άλλος νεοφώτιστος ο προβοκάτορας Σάσα Μπάρον Κοέν σε μια σκηνή ανθολογίας του Borat.  Πάντως, εξομολόγηση χωρίς μετάνοια δεν υφίσταται, όπως δεν υφίσταται και σωτηρία χωρίς μετάνοια. Μολονότι η ουσία του Μυστηρίου της συγχώρεσης προϋποθέτει μεταστροφή καρδιάς και νου, η φιλοσοφία αυτή έχει υποχωρήσει έναντι μιας λογιστικής προσέγγισης της αμαρτίας, που δεν το είχε σε τίποτα, κάποτε, να εκδίδει ακόμη και συγχωροχάρτια έναντι αμοιβής. Το πνεύμα αυτό υπάρχει στα επιτίμια των Παπικών (δηλαδή στις τιμωρίες), σε αντίθεση με την Ορθόδοξη Εκκλησία, όπου τα επιτίμια είναι θέμα πνευματικού –άρα δεν είναι σταθερά– και θεωρούνται η θεραπευτική αγωγή του γιατρού για να σώσει τον άρρωστο και όχι για να ικανοποιηθεί η θεία δικαιοσύνη με μερικές εκατοντάδες ημερήσιες γονυκλισίες, που όπως και να το κάνουμε, δεν αρκούν για να νήψουν τα ανομήματα.

La confessione
Ο πίνακας (φωτ. άνω) του Giuseppe Molteni (1800 - 1867) απεικονίζει την Εξομολόγηση ως μέρος της ιταλικής καθημερινότητας, εντούτοις πάντα μέσω κιγκλιδώματος κατά το ρωμαιοκαθολικό πρότυπο, ώστε και να διατηρείται η απόσταση μεταξύ ιερέα - πιστού, αλλά και να μην προσωποποιούνται οι ποινές: δεν θα τη γλιτώσεις με μικρότερο επιτίμιο επειδή είσαι όμορφη.